Çocuklarda Besin Alerjisi
Besin Alerjisi Nedir?
Herhangi bir besinin tüketilmesinden sonra bağışıklık sisteminin bu besini “yabancı/zararlı” olarak tanıması ve buna karşı aşırı reaksiyon göstermesi durumuna besin alerjisi denir.
Sıklık: Besin alerjileri genellikle hayatın ilk 1-2 yılında başlar. 3 yaş altındaki çocuklarda görülme sıklığı yaklaşık %6 iken, yetişkinlikte bu oran %1-2 seviyelerine geriler.
En Sık Rastlanan Alerjik Besinler
Her besin potansiyel bir alerjen olsa da, tüm vakaların %90’ından şu 8 temel besin sorumludur:
Süt ve yumurta
Yer fıstığı ve ağaç fıstıkları (ceviz, badem, Antep fıstığı vb.)
Soya ve buğday
Balık ve kabuklu deniz hayvanları
Belirtiler
Besin alımından hemen sonra veya birkaç saat içinde şu belirtiler gözlemlenebilir:
Cilt: Ağız çevresinde kızarıklık, vücutta kaşıntı, ürtiker (kurdeşen), dil ve dudakta şişme, egzama.
Solunum: Burun akıntısı, tıkanıklık, öksürük, hırıltı veya nefes darlığı.
Sindirim: Kusma, şiddetli gaz sancısı, kanlı kaka (özellikle bebeklerde) veya kabızlık.
Sistemik: En ciddi tablo olan alerjik şok (anafilaksi).
Teşhis Yöntemleri
Çocuklarda besin alerjisi teşhisi mutlaka bir Çocuk Alerji Uzmanı tarafından konulmalıdır. Kullanılan yöntemler şunlardır:
Gıda Alerji Testleri: Ciltten (Prick), kandan (Spesifik IgE) veya yama (Patch) testi uygulanabilir. Tek başına test sonucu yeterli değildir; klinik öykü ile doğrulanmalıdır.
Besin Eliminasyonu: Şüpheli gıdaların 2 ila 4 hafta süreyle diyetten tamamen çıkarılmasıdır. Bu süreçte gıdanın “iz miktarına” bile dikkat edilmelidir.
Besin Yükleme Testi: Belirtiler düzeldikten sonra gıdanın kontrollü şekilde verilmesidir. Dikkat: Hayati risk taşıdığı için sadece hastane ortamında, uzman doktor gözetiminde yapılmalıdır.
Besin Günlüğü: Bebeğin (ve emziriyorsa annenin) tükettiği gıdaların saat saat kaydedilerek belirtilerle ilişkilendirilmesidir.
Tedavi ve Yaklaşım
Diyet: Tek kesin çözüm, alerjik besinden tam kaçınmadır. Emziren annelerin de bu diyete uyumu şarttır.
İlaç Tedavisi: Mevcut alerjiyi yok eden bir ilaç yoktur; ancak oluşan belirtileri hafifletmek için antihistaminikler veya kortizonlu ilaçlar kullanılır.
Besin İmmünoterapisi (Aşı Tedavisi): Vücudu besine alıştırma (desensitizasyon) işlemidir. Süt, yumurta ve yer fıstığı gibi gıdalarda başarılı sonuçlar alınmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Alerji testi kaç yaşında yapılabilir?
Doğumdan itibaren her yaşta yapılabilir; ancak besin alerjileri için genellikle 2. aydan itibaren sonuçlar daha anlamlıdır.
2. Besin alerjisi zamanla geçer mi?
Süt, yumurta, soya ve buğday alerjilerinin çocuk büyüdükçe düzelme şansı yüksektir. Ancak fıstık, balık ve deniz ürünlerine karşı gelişen alerjiler genellikle ömür boyu sürme eğilimindedir.
